 |
|
|  |  |  |  Η ef αγαπάει το βιβλίο
--------------------------------
«Μαύρος ουρανός, μαύρη θάλασσα»: Ένα βραβευμένο μυθιστόρημα του Τούρκου συγγραφέα Ιζζέτ Τζελάσιν
Aθήνα
Ένα πολιτικό- ερωτικό ιστόρημα έχοντας επίκεντρο την Κωνσταντινούπολη του 70 και του 80 κυκλοφόρησαν πρόσφατα οι εκδόσεις Πόλις, με την υποστήριξη του προγράμματος Πολιτισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγγραφέας ο Τούρκος Ιζζέτ Τζελάσιν, με μεταφράστρια από τα Νορβηγικά την Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη. Τίτλος: «Μαύρος ουρανός, μαύρη θάλασσα».
Ο Τζελάσιν , που γεννήθηκε το 1958 στην Κωνσταντινούπολη, ήταν αριστερός ακτιβιστής και πέρασε πολλά χρόνια στη φυλακή μετά το πραξικόπημα του 1980. Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε στη Νορβηγία όπου κατέφυγε ο συγγραφέας ως πολιτικός πρόσφυγας το 1988. Μέχρι σήμερα ζει εκεί δουλεύοντας διερμηνέας στο Όσλο.
Το βιβλίο τιμήθηκε με το βραβείο καλύτερου πολιτικού μυθιστορήματος .Ο ίδιος έχει δημοσιεύσει επίσης το μυθιστόρημα «Νεκρή Ζώνη», το οποίο αναφέρεται στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο . Γραμμένο όχι από την κρατική και εθνικιστική σκοπιά, αλλά από την οπτική ενός απλού Τούρκου στρατιώτη που μιλάει για τις επιπτώσεις της σύγκρουσής του με το στρατιωτικό κατεστημένο της χώρας του.
Ο συγγραφέας ξεκινάει με ένα ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ στο οποίο ένας φυλακισμένος σημειώνει ,όταν για πρώτη φορά τον άφησαν να βγει στο προαύλιο ,πως ?«ούτε ο αγώνας, ούτε η ελευθερία, ούτε η γυναίκα. Μόνο το χώμα, ο ήλιος κι εγώ? Είμαι ευτυχισμένος».
Η ιστορία που αφηγείται ο ήρωας του έργου είναι το χρονικό μιας πορείας από τη στράτευση έως το υπαρξιακό ξέφωτο. Αρχίζει με την τρομερή Ματωμένη Πρωτομαγιά του 1977 και ολοκληρώνεται στο πραξικόπημα του στρατηγού Εβρέν το 1980,όταν έφθασε στο απόγειο της η κρατική βία , αλλά και με την άκρα και ένοπλη αριστερά να οδηγείται σε τρομοκρατική δράση.
Είναι μια ιστορία ενηλικίωσης. Με τον ήρωα να ανδρώνεται μέσα σε μια σκληρή κοινωνία , αλλά και εξίσου σκληρή πολιτική κοινωνία επαναστατικής βίας. Ένας έρωτας με μια επαναστάτρια που ,περισσότερο και από εκείνον, αγάπησε την επανάσταση? Ώσπου ,ο ήρωας, μέσα από τα αδιέξιδα αριστερίστικα ονειροπολήματα της αγαπημένης του, επιλέγει το δρόμο της ειρηνικής δράσης.
Η ιστορία αρχίζει με έναν 18χρονο μαθητή να κατεβαίνει από την Κωνσταντινοπολίτικη γειτονιά του στην πλατεία Ταξίμ για τον εορτασμό της εργατικής Πρωτομαγιάς. Η κυβέρνηση φοβάται πως πρόκειται για «πρόβα των κόκκινων» και κινητοποιεί τις δυνάμεις καταστολής. Η μαρξιστική- λενινιστική αριστερά, σε όλες τις αποχρώσεις της, έχει κάνει γενική κινητοποίηση. Ο νεαρός μαγεύεται από τη μαχητικότητα των στελεχών, τα συνθήματα από τα μεγάφωνα, τα δημεγερτικά πανό, τα τραγούδια. Όμως, απορεί κιόλας όταν βλέπει ομάδες φιλοσοβιετικών να αντιμάχονται με μαοϊκούς για το ποιος εκπροσωπεί την εργατική τάξη. Οπότε, ένας εργάτης που τους παρακολουθεί απορημένος , προτείνει να το ρίξουν κορώνα γράμματα?
Στο μακελειό που θα ακολουθήσει-34 νεκροί, οι περισσότεροι ποδοπατημένοι από τους πανικόβλητους διαδηλωτές, και εκατοντάδες τραυματίες- θα γνωρίσει μια όμορφη επαναστάτρια που τον ρωτάει αν γνωρίζει το χειρισμό όπλου. Από κει και μετά, θα πλεχθεί μια σχέση η οποία θα φέρει την ονειροπόλα αντάρτισσα στο θάνατο κατά τη διάρκεια μιας παράτολμης επιχείρησης εναντίον των δυνάμεων της δικτατορίας. Και ο ήρωας αποφασίζει να αλλάξει δρόμο. Περνάει στη δύναμη του έντυπου λόγου . Και εξελίσσεται σε πολιτιστικό συντάκτη, « γράφοντας κείμενα πολιτικώς ορθά, αλλά αντικειμενικά».
Ουσιαστικά πρόκειται για μια βιωματική ιστορία 444 σελίδων, με ύφος απλό και εναργές και με γοητευτικές εικόνες προσώπων και χώρων μιας μυθικής πόλης. Επιμύθιο; Η καταστροφική σχέση του έρωτα προς την επανάσταση - όταν αυτός και αυτή εκφράζεται όχι μόνο ηρωικά, αλλά και με βιαιότητα που ακυρώνει το όνειρο .
|
|
|
|
ΤΟΠΟ ΣΤΑ ΝΙΑΤΑ!
|
Όλα τριγύρω
αλλάζουνε και όλα
στα ίδια μένουν...
ΛΕΕΙ μια λογική ότι, «μεγαλύτερη και από τη σοφία είναι η εμπειρία».
Διότι δεν πρέπει μόνο να είναι κανείς σοφός για να καταλάβει ότι με
την εξουσία «παίζουν» πάντα οι ίδιοι και οι ίδιοι εραστές (κατά μια
έννοια «νταβατζήδες» οι οποίοι και δεν επιτρέπουν σε άλλους να την
αγγίξουν), αλλά θα πρέπει να είναι κανείς και αρκετά έμπειρος ώστε να
την έχει ζήσει για χρόνια αυτήν την στενή σχέση μεταξύ των παραγόντων
- εραστών και της εξουσίας...
ΕΙΠΑ τις προάλλες να θυμηθώ τα παλιά και τα ρεπορτάζ της δεκαετίας του
80, πήρα το αμάξι και τον δρόμο για την Κάρλα, με μουντό καιρό και
πολύ αέρα για να παρακολουθήσω τα εγκαίνια της δημιουργίας της λίμνης,
σχεδόν έναν αιώνα από την αποξήρανσή της. Ιστορικό γεγονός λέω, δεν θα
το χάσω, ποιός ξέρει κάποιοι άλλοι απόγονοι της δικής μας εποχής
μπορεί να την ... αποξηράνουν πάλι, ψάχνοντας ίσως για λύσεις σε
θέματα διατροφικών αναγκών, ή ό,τι άλλο τέλος πάντων θα έχει ανάγκη ο
τόπος και εκείνη η γενιά.
ΕΙΔΑ λοιπόν στην Κάρλα, τι άλλο; νερά...πολλά νερά... Τις γνωστές
«μπάρες» της δεκαετίας του 90, να γίνονται ταμιευτήρες και δυο τρεις
ταμιευτήρες μαζί να σχηματίζουν σήμερα μια μικρή λίμνη. Τον
περιφερειάρχη να ομιλεί στο βήμα για την σπουδαιότητα του έργου, που
χρειάστηκε δεκαετίες να υλοποιηθεί (και την συμβολή βεβαίως πολλών
ανθρώπων της εξουσίας, της κεντρικής και της τοπικής). Είδα πλειάδα
ανθρώπων της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, (ακόμα και της
...παραδιοίκησης) είδα σπουδαίους υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που
βοήθησαν στην επιτάχυνση εκταμίευσης των πόρων, να συμμετέχουν όλοι
στη γιορτή, κυρίως χειροκροτώντας ή φωτογραφιζόμενοι (ανα)μεταξύ τους,
για τον εμπλουτισμό του κοινωνικού βιογραφικού τους ενόψει ενδεχομένως
της όποιας εκλογικής αναμέτρησης...
ΜΠΡΟΣΤΑ από τους φωτογράφους, μια ομήγυρη «παραγόντων» με γύρισαν
δεκαετίες πίσω. Οι ίδιοι άνθρωποι τα ίδια πρόσωπα, πιο γερασμένα πλέον
από τον χρόνο, έπιαναν θέσεις απέναντι από τις κάμερες με μια μαεστρία
επαγγελματική, που απέκτησαν από την πολυετή ενασχολησή τους με τα
κοινά. Πάει λέω...Ή εγώ γέρασα και τους βλέπω όλους ίδιους, ή δεν
υπάρχουν νέοι στον τόπο αυτό να δώσουν άλλη ζωντάνια, άλλη προοπτική
σε ότι έχει σχέση με την ανάπτυξη ακόμα και με την πολιτική
εκπροσώπηση. Δήμαρχοι δεκαετιών, παλιοί πρόεδροι κοινοτήτων, σύμβουλοι
σιτεμένοι από τον χρόνο, πολιτικοί και διευθυντές υπηρεσιών που
ξέχασαν να συνταξιοδοτηθούν, όλοι εκείνοι οι «πολιτευτές», αλλά και οι
πρωτοκλασάτοι κομματάνθρωποι - «ιδιαίτεροι» όλων των χώρων, που
...σταφίδωσε τα πρόσωπά τους ο χρόνος, «γυρολόγοι των εκδηλώσεων»
ιδίως των εγκαινίων (μετα φαγητού παρακαλώ), προσδοκώντας τουλάχιστον
δημοσιότητα, δεν λένε ακόμα να εγκαταλείψουν, να αποτραβηχτούν
παραχωρώντας τις θέσεις τους σε νέους ανθρώπους, ορεξάτους για
δουλειά, πιο δυνατούς να χαράξουν το μέλλον που άλωστε τους ανήκει...
ΔΕΝ είχε τελειώσει η τελετή των εγκαινίων εκεί στα παρακάρλια χωράφια
και μελαγχόλησα. Πήρα τον δρόμο της επιστροφής. Άραγε τι ζητούσα και
γω εκεί; Πάνε πάνω από τρεις δεκαετίες τώρα από την πρώτη σύσκεψη που
είχα παρακολουθήσει τότε ως ρεπόρτερ της «Ελευθερίας» για την
δημιουργία της λίμνης αλλά και την (στα χαρτιά ακόμη) εκτροπή του
Αχελώου! Οι παλιοί «παράγοντες» πρέπει να κλείσουν τον κύκλο της ζωής
τους στα κοινά. Κρίμα όμως, γιατί από μόνοι τους δεν το κάνουν ποτέ οι
περισσότεροι. Η εξουσία είναι μια πλούσια ερωμένη, κρατά ομήρους τους
«τσιμπιμένους» μαζί της. Οι μόνοι που μπορούν να βάλουν τέλος σ´αυτές
τις σχέσεις είναι οι ψηφοφόροι. Κανείς άλλος...
|
|
Γράφει ο Δημοσιογράφος Χρήστος Τσαντήλας
|
Αναλυτικά στη σελίδα "Θέματα" >>
|
 |
|
|
|
