Υπάρχει μια εταιρεία που πιθανότατα δεν έχετε ακούσει ποτέ το όνομά
της, δεν την ακολουθείτε στο Instagram και σίγουρα δεν γνωρίζετε ποιοι
την ελέγχουν.
Αυτό είναι ακριβώς και το παράδοξο. Η Cargill, είναι η μεγαλύτερη
ιδιωτική εταιρεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ιδρύθηκε το 1865, ανήκει σε
περίπου εκατό μέλη της ίδιας οικογένειας και έχει έσοδα που αγγίζουν
τα 154 δισεκατομμύρια δολάρια, μεγαλύτερα από το ΑΕΠ μία χώρας όπως
είναι η Ουγγαρία.
Δραστηριοποιείται σε 70 χώρες, απασχολεί 155.000 εργαζόμενους και
ελέγχει, μαζί με τρεις ακόμα κολοσσούς, το 70% έως 90% του παγκόσμιου
εμπορίου σιτηρών. Δεν είναι εισηγμένη σε κανένα χρηματιστήριο. Δεν
έχει κανένα κίνητρο να σας εξηγήσει τι κάνει.
Η οικογένεια Cargill-MacMillan έχει παράγει περισσότερους
δισεκατομμυριούχους από οποιαδήποτε άλλη οικογένεια στον κόσμο. Είναι
14 τουλάχιστον, με μερικές πηγές να μιλούν για 21. Μένουν σε ράντσο
στη Μοντάνα και σε ήσυχες γειτονιές της Μινεάπολης. Δεν δίνουν
συνεντεύξεις, δεν εμφανίζονται σε gala. Η Pauline MacMillan Keinath, η
μεγαλύτερη μεμονωμένη μέτοχος με ποσοστό γύρω στο 13%, έχει καθαρή
περιουσία που αγγίζει τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια, και το όνομά της
δεν λέει τίποτα στους περισσότερους. Από επιλογή.
Η ιστορία ξεκίνησε αμέσως μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο. Ο William
Wallace Cargill, γιος Σκωτσέζου καπετάνιου, αγόρασε μια σιταποθήκη
στην Αιόβα, το 1865. Κατάλαβε νωρίς ότι ο πραγματικός έλεγχος στη
γεωργία δεν βρίσκεται στο χωράφι, αλλά στην αποθήκευση και τη
μεταφορά. Καθώς οι σιδηρόδρομοι κατευθύνονταν προς τη Δύση, αυτός
έχτιζε αποθήκες πριν ακόμα φτάσουν οι γραμμές. Μέχρι το 1885, οι
αδελφοί Cargill ήλεγχαν πάνω από εκατό εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Μια
γενιά αργότερα, το 1895, η κόρη του William, παντρεύτηκε τον John
MacMillan, και έτσι γεννήθηκαν οι δύο κλάδοι που μοιράζονται μέχρι
σήμερα την εταιρεία.
Η απόφαση να παραμείνει ιδιωτική ελήφθη μετά από κρίση το 1909, όταν
πέθανε ο ιδρυτής και η εταιρεία βρέθηκε υπερχρεωμένη. Ο John
MacMillan, την έσωσε, επέβαλε συγκεντρωτική διοίκηση και καθιέρωσε τον
κανόνα που ακολουθείται έκτοτε: το 80% των καθαρών κερδών
επανεπενδύεται στην εταιρεία. Έξω από το χρηματιστήριο, η Cargill δεν
χρωστάει εξηγήσεις σε αναλυτές, δεν τρέμει μπροστά σε ακτιβιστές
μετόχους, και δεν κυνηγά τριμηνιαία αποτελέσματα. Αυτό της επιτρέπει
να σκέφτεται σε πλάνο δεκαετίας, κάτι που λίγες επιχειρήσεις στον
κόσμο μπορούν να κάνουν.
Σήμερα η Cargill είναι το ισχυρότερο μέλος του λεγόμενου ολιγοπωλίου
«ABCD», Archer Daniels Midland, Bunge, Cargill και Louis Dreyfus. Μαζί
ελέγχουν τις υποδομές: σιλό, λιμάνια, πλοία. Αυτό τους δίνει πρόσβαση
σε δεδομένα για σοδειές, τιμές και ροές εμπορευμάτων που κανένας
κρατικός φορέας δεν έχει. Όταν ξεσπά μια κρίση, όπως πολλές τέτοιες
τελευταία, η ζήτηση για τις υπηρεσίες της Cargill εκτινάσσεται, γιατί
όλοι θέλουν να αγοράσουν ασφάλεια από κάποιον που γνωρίζει πού
βρίσκεται το σιτάρι.
Αυτή η κυριαρχία έχει κόστος. Η Cargill κατηγορείται εδώ και χρόνια
για τον ρόλο της στην αποδάσωση του Αμαζονίου και του Cerrado στη
Βραζιλία, όπου η επέκταση της παραγωγής σόγιας, κυρίως για ζωοτροφές,
έχει φάει κρίσιμα οικοσυστήματα. Το 2023, η οργάνωση ClientEarth
κατέθεσε επίσημη καταγγελία: η εταιρεία φέρεται να αγνοεί την
προέλευση του 42% της σόγιας που αγοράζει από τρίτους στη Βραζιλία. Οι
κατηγορίες για παιδική εργασία σε φάρμες κακάο και σόγιας εμφανίζονται
συχνά.