Η ονομασία «κόκκινος χρυσός» αποδίδει στον κρόκο την αξία του σαν το ακριβότερο μπαχαρικό του κόσμου. Είναι ένα προϊόν «ακριβό» ως προς τον τρόπο καλλιέργειας και παραγωγής του - όλη η επεξεργασία του γίνεται με το χέρι- Απαιτούνται 150.000 άνθη για την παραγωγή 1Κιλού ξερού κρόκου ή 90.000 σκυψίματα των εργατών για να συλλεχθούν αυτά τα λουλούδια. Όμως η ακριβή τιμή αντισταθμίζεται με την ελάχιστη ποσότητα που χρησιμοποιείται κάθε φορά σε ένα φαγητό η ρόφημα.

Η παραγωγή του κρόκου θεωρείται παραδοσιακή. Ορισμένα στάδια παραγωγής του είναι τα ίδια όπως και 100 χρόνια πριν π.χ. η συλλογή των λουλουδιών από το χωράφι, η διαλογή τους, η ξήρανση και το καθάρισμα των στιγμάτων του κρόκου. Κάποιες όμως φάσεις καλλιέργειάς του έχουν αυτοματοποιηθεί π.χ το φύτεμα ή η εξαγωγή των βολβών του φυτού από το χωράφι γίνεται πλέον με τρακτέρ.

Μέχρι το 1966 η διακίνηση και εμπορία του κρόκου γινόταν μέσα από κυκλώματα χονδρεμπόρων οι οποίοι έπαιρναν το προϊόν από μεμονωμένους παραγωγούς σε πολύ χαμηλές τιμές.
Η έλλειψη διαπραγματευτικής ικανότητας καθώς και η αδυναμία διερεύνησης της διεθνούς αγοράς οδήγησαν το 1966 τους παραγωγούς στην ίδρυση του Ελεύθερου Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών ο οποίος μετονομάστηκε το 1971 σε Αναγκαστικό Συνεταιρισμό Κροκοπαραγωγών Κοζάνης.

Η ίδρυση του Συνεταιρισμού υπήρξε σταθμός για την παραπέρα εξέλιξη και ανάπτυξη της κροκοφυτείας στην Ελλάδα. Ο συν/σμός πέτυχε τη συσπείρωση όλων των κροκοπαραγωγών με αποτέλεσμα να υπάρχει πετυχαίνει τις καλύτερες δυνατές τιμές διάθεσης του κρόκου στην αγορά και να αποκλείει των εσωτερικό ανταγωνισμό μεταξύ των παραγωγών.

Η Ελλάδα παράγει περίπου 3-4 τόνους το χρόνο, από τους οποίους μέχρι πριν από 2 χρόνια το 90% περίπου γινόταν εξαγωγή σε χώρες της Ε.Ε., Ελβετία, Ιαπωνία, ΗΠΑ, Αυστραλία, ενώ μικρή διάθεση γινόταν στην εσωτερική αγορά. Οι εξαγωγές γινόταν κυρίως σε χύμα προϊόν, πράγμα που έδινε τη δυνατότητα στους συσκευαστές των άλλων χωρών να συσκευάζουν τον ελληνικό κρόκο χωρίς να αναφέρουν τη χώρα παραγωγής του. Από το 2005 ο Συν/σμός αποφάσισε να διακόψει τις πωλήσεις χύμα κρόκου προς το εξωτερικό και να δώσει έμφαση στις εξαγωγές μόνο συσκευασμένου και επώνυμου προϊόντος. Παράλληλα με μία δυναμική προβολή-προώθηση του κρόκου στην εσωτερική αγορά οι πωλήσεις του κρόκου διπλασιάστηκαν. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν η καλύτερη τιμή κρόκου για τους παραγωγούς. Ο Συν/σμός σε όλες τις διαδικασίες παραγωγής και συσκευασίας χρησιμοποιεί μέλη του, συνεισφέροντας έτσι στο εισόδημα των παραγωγών.

Ο Κρόκος Κοζάνης μπορεί να είναι μοναδικό προϊόν στην Ελλάδα, αλλά δεν καλλιεργείται μόνο στη χώρα μας. Πάνω από εικοσιπέντε χώρες παράγουν κρόκου όπως το Ιράν( με 110 τόνους ετήσια), η Ινδία, το Πακιστάν , η Τουρκία , το Μαρόκο, η Κίνα κ.α. Η Ελλάδα έρχεται πρώτη σε παραγωγή στην Ε.Ε., ενώ πολύ μικρές ποσότητες καλλιεργούνται στην Ισπανία και Ιταλία.

Η μοναδικότητα του κρόκου Κοζάνης οφείλεται στην ποιότητά του: υψηλή χρωστική δύναμη, έντονο, χαρακτηριστικό άρωμα και την πικάντικη γεύση.
Έχει αποκτήσει από το 1999 πιστοποιητικό Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) .
Επίσης, ο ελληνικός κρόκος είναι ο πρώτος στον κόσμο που πιστοποιήθηκε σαν βιολογική καλλιέργεια από το 1997. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ο Κρόκος Κοζάνης να αναγνωρίζεται διεθνώς σαν την καλύτερη ποιότητα κρόκου στον κόσμο.

Φαρμακευτικές ιδιότητες του Κρόκου Κοζάνης
Μεγάλο είναι το ενδιαφέρον της σύγχρονης ιατρικής για τον κρόκο. Η σχετική έρευνα είναι συνεχής και πολύπλευρη. Από τα μέχρι τώρα αποτελέσματα διαπιστώθηκε ότι ο Κρόκος Κοζάνης έχει μοναδικές φαρμακευτικές ιδιότητες καθώς σε μικρές δόσεις ασκεί 1. αντιοξειδωτική δράση, 2. αντιθρομβωτική δράση, 3. αντικαρκινική δράση, 4. βελτιώνει την εγκεφαλική λειτουργία και ιδιαίτερα τη μνήμη, 5.ανακουφίζει από τις ενοχλήσεις κατά την οδοντοφυΐα, 6. είναι τονωτικό 7. συμβάλλει στη μείωση της χοληστερίνης 8. ρυθμίζει τον έμμηνο κύκλο και 9. στην πέψη, σε κρίσεις άσθματος, στη ναυτία.

Το 2007 δημιουργήθηκε η Ανώνυμη Εταιρεία «ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΡΟΚΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ Α.Ε.Β.Ε» όπου το 55% κατέχει ο συνεταιρισμός και το υπόλοιπο η ΚΟΡΡΕΣ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΪΌΝΤΑ Α.Ε. Ο Κορρές έχει αναλάβει το management και marketing της νέας αυτής εταιρείας. Σκοπός της είναι η δημιουργία νέων προϊόντων των οποίων βασικό συστατικό θα είναι ο κρόκος.
Η νέα εταιρία αποτελεί μια σημαντική επένδυση για την περιοχή, καθώς εστιάζει στην εκλεκτή παραγωγή του Κρόκου Κοζάνης, αναδεικνύοντας τα μοναδικά συγκριτικά του πλεονεκτήματα και διασφαλίζοντας σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης μέσα από τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την εισροή σημαντικών κεφαλαίων για τους τοπικούς καλλιεργητές

Προς το παρόν το μοναδικό προϊόν που κυκλοφορεί στην αγορά είναι ο Κρόκος. Σύντομα όμως θα είναι έτοιμα ροφήματα με βάση τον κρόκο τα οποία θα προωθηθούν στην αγορά παράλληλα με τον κρόκο. Στόχος μας είναι η ενίσχυση της τοπικής οικονομίας μέσα από την αξιοποίηση αυτού του μοναδικού θησαυρού της γης μας. Η νέα εταιρεία μας δίνει την ευκαιρία να ανοίξουμε νέους δρόμους ανάπτυξης στη διεθνή αγορά μέσα από τη δημιουργία νέων τρόπων επεξεργασίας και εμπορίας της παραγωγής μας. Αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις των νέων συνθηκών της αγροτικής οικονομίας υιοθετώντας νέα στρατηγική και εφαρμόζοντας σύγχρονες τακτικές, που θα μας οδηγήσουν πέρα από τη βιωσιμότητα στην επιτυχία.

«Θεραπευτική δράση του κρόκου»
Ομιλητής: Καθηγητής Ζαχαρίας Σινάκος

Ο κ. Σινάκος αναφέρθηκε στις παρακάτω δράσεις του κρόκου:

Η πρώτη δράση με την οποία η ομάδα του έχει ασχοληθεί είναι αυτή που αναφέρεται στην αντιθρομβωτική ιδιότητα. Όταν γίνει ένα τραύμα μέσα σ’ ένα αγγείο τα αιμοπετάλια σιγά-σιγά κολλάνε και φράζουν το αγγείο και σταματά έτσι η αιμορραγία. Αυτό είναι το θετικό στοιχείο. Το αρνητικό είναι ότι πολλές φορές ο οργανισμός κάνει λάθος και όταν έχουμε μια βλάβη του ενδοθηλίου :όταν υπάρξει αδενοματική πλάκα και καταστρέφει λόγω της χοληστερίνης το ενδοθήλιο, τότε τα αιμοπετάλια δεν καταλαβαίνουν ότι αυτό είναι κάτι παθολογικό και νομίζουν ότι το αγγείο έχει σπάσει και τρέχουν να κλείσουν το ρήγμα, δηλαδή κάνουν ό,τι σε μια φυσιολογική κατάσταση αιμορραγίας. Αυτό όμως είναι το αρνητικό. Διότι τα αιμοπετάλια κολλάνε και σχηματίζουν ένα αιμοπεταλιακό θρόμβο. Ο αιμοπεταλιακός θρόμβος, είτε θα φύγει είτε θα μεγαλώσει και θα κλείσει έτσι το αγγείο δημιουργώντας το έμφραγμα, το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η θεραπεία θα ήταν να καταστραφεί ο θρόμβος με φάρμακα ή με by-pass. Ή θα πρέπει να εμποδιστεί η συγκόλληση των αιμοπεταλίων. Ό,τι δηλαδή κάνει η ασπιρίνη.
Εργαστηριακά για να αποδείξουμε πως μια ουσία μπλοκάρει τη συγκόλληση δηλαδή δρα σαν την ασπιρίνη, έχουμε ένα πολύ συγκεκριμένο πείραμα: Σ’ένα σωλήνα όπου υπάρχει πλάσμα βάζουμε κολλαγόνο. Τότε τα αιμοπετάλια κολλάνε και το φως περνά εύκολα μέσα από το πλάσμα με μια ακτίνα φωτός που ρίχνουμε, επειδή η οπτική πυκνότητα του πλάσματος πέφτει, όταν συγκολλούνται τα αιμοπετάλια. Όταν τα αιμοπετάλια κολυμπάνε μέσα στο πλάσμα το φως δεν περνά ανάμεσά τους. Όταν συγκολληθούν και γίνουν μπαλίτσες, τότε το φως περνά εύκολα. Έτσι έχουμε μια σαφή εικόνα ότι τα αιμοπετάλια κολλήσανε φυσιολογικά. Αν μαζί με το κολλαγόνο προσθέσουμε μια άλλη ουσία παρόμοια με της ασπιρίνης, στη συγκεκριμένη περίπτωση χρησιμοποιήσαμε εκχύλισμα κρόκου , τότε τα αιμοπετάλια αργούν να κολλήσουν και εσύ σχηματίζονται δυο πυκνότητες μια πιο μεγάλη και πιο αραιή και μια πιο πυκνή. Αυτή είναι μια πατενταρισμένη απόδειξη της αντι-συγκολλητικής δράσης του εκχυλίσματος κρόκου.
Και γι’ αυτό, κατά τη γνώμη μου, ο κρόκος θα πρέπει να περάσει μέσα στην ιατρική πράξη ως αντιθρομβωτικό, διότι έχει αντίστοιχη δράση όπως άλλα προϊόντα π.χ. όπως το λάδι των ψαριών. Αλλά πιο χαρακτηριστικό είναι το σκόρδο. Το σκόρδο οι Ιάπωνες το φτιάξανε σε κάψουλες. Χιλιάδες κόσμος παίρνει σήμερα το σκόρδο σε κάψουλες για την αντιθρομβωτική δράση του. Ο κρόκος έχει ακριβώς την ίδια λειτουργία.

Η δεύτερη δράση του κρόκου αναφέρεται ως αντικαρκινική. Είναι στοιχείο μιας από της πρώτες ομάδες που δούλεψε πάνω στο θέμα αυτό. Είναι η ομάδα Πολυσίου στην Αθήνα σε πειράματα in vitro, δηλαδή σε καλλιέργειες κυττάρων μονοκυτταρικής λευχαιμίας και διαπίστωσε ότι ο κρόκος αναστέλλει τη πρόοδο, το πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Είναι πολύ σημαντικές βιβλιογραφικές αναφορές, υπάρχουν σε πάρα πολλές εργασίες .Η ομάδα αυτή συνεχίζει να δουλεύει. Και από τα in vitro πειράματα έχουμε και τα in vivo πειράματα σε ποντίκια. Αν δώσουμε 200mg/χιλιόγραμμο βάρους σώματος εκχύλισμα κρόκου αυξάνουμε την επιβίωση των ποντικιών αρκετά σημαντικά. Είναι ένα από τα εκατοντάδες πειράματα που γίνονται για την αντικαρκινική δράση του κρόκου. Αντίστοιχα πειράματα ξεκινήσαμε και εμείς, in vitro. Όταν καλλιέργειες ανθρώπινων καρκινικών κυττάρων ενσωματώνονται στη θυμιδινη. Όταν έχουμε πολλαπλασιασμό κυττάρων η θυμιδίνη ενσωματώνεται και όταν έχουμε μπλοκ τότε δεν ενσωματώνεται . Στο πείραμα χρησιμοποιήσαμε σαφρανάλη , όσο μεγαλώνει η ποσότητα της σαφρανάλης τόσο μειώνεται η ενσωμάτωση της θυμιδίνης. Είναι μια πειραματική απόδειξη αντινεοπλασματικής δράσης in vitro σε καλλιέργειες κυττάρων.
Η ομάδα μας δουλεύει σε πειραματόζωα σε τρία επίπεδα:α) με ολικό εκχύλισμα , β)με σαφρανάλη και γ)με κροκετίνη.
Α)Με σαφρανάλη ενδομυϊκά στα ποντίκια επί εννιά ημέρες . Στα ποντικάκια αυτά γίνεται εμφύτευση λευχαιμικών κυττάρων και μέσα σε εννιά ημέρες πεθαίνουν. Είναι ένα πειραματικό μοντέλο έλεγχου της δράσης των αντικαρκινικών ουσιών. Οι μάρτυρες(τα ποντίκια) στα οποία δεν βάλαμε τίποτα , παρά μόνο λευχαιμικά, πέθαναν σε 8-9 ημέρες. Σ’ αυτό που χορηγήσαμε 2mg/χιλιόγραμμο βάρους, 4 και 8mg/ χιλιόγραμμο βάρους σαφρανάλης έχουμε 146% αύξηση της επιβίωσης , δηλαδή κάπου 50%. Αν μπορούσαμε να μεταφέρουμε να νούμερα αυτό στον άνθρωπο θα ήταν συγκλονιστικό.

Β) επίδραση της κροκετίνης
1) από το στόμα 200 mg την ημέρα ανά ζώο έχουμε μια επιβίωση στα 400, 128 . Για τη στατιστική επιστήμη είναι σημαντικά στατιστικό όταν η αύξηση της επιβίωσης είναι πάνω από 125. Έχουμε 128 που είναι σημαντικά στατιστικό ότι κροκετίνη σε δόση 400mg ανά ζώο λειτουργεί θετικά
2) ενδομυϊκά δίνοντας τη δόση αυτή δεν έχουμε την ίδια δράση.
Πολλά φάρμακα ενδομυϊκά δεν έχουν την ίδια δράση απ’ ότι αυτή με το στόμα.
Επομένως και η κροκετίνη έχει αντικαρκινική δράση.

Άλλη δράση του κρόκου, η οποία και για μένα αποτέλεσε έκπληξη, και μάλιστα πρόσφατη, είναι αυτή των Ιαπώνων .Οι Ιάπωνες βρήκαν ότι δίνοντας κρόκο στα πειραματόζωα τα έκαναν να μαθαίνουν πιο πολλά πράγματα και να απομνημονεύουν . Αφού το ανακάλυψαν αυτό, έκαναν έρευνα και μέσα στον εγκέφαλο στο τμήμα που δουλεύει ο κρόκος και βρήκαν ότι δουλεύει στον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου και βοηθάει στη λειτουργία των συνάψεων και στην εκμάθηση. Είναι μια συγκλονιστική ανακάλυψη .Εδώ ο κρόκος δουλεύει πάνω στον ιππόκαμπο και ευκολύνει την εκμάθηση και επειδή έρευνες για την τοξικότητα έχουν γίνει και υπάρχει περιθώριο να συνεχιστεί, επιτρέπουν στους Ιάπωνες να κυκλοφορήσουν την Sitocrocine στο εμπόριο, με την ένδειξη ότι διευκολύνει τη απομνημόνευση. Όπως καταλαβαίνετε ότι όσο περνούν τα χρόνια η λειτουργία αυτή του εγκεφάλου δεν είναι και τόσο περήφανη, έτσι όπως πολύς κόσμος παίρνει το σκόρδο θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να παίρνει και τον κρόκο, ο οποίος και αντιθρομβωτική δράση έχει και τη δράση βοήθειας της μνήμης έχει και είναι πολύ σημαντικό πρόσθετο για την υγεία του ανθρώπου στη πράξη.

Τι θα πρέπει να γίνει ακόμη, σύμφωνα με τη γνώμη μου:
Υπάρχει μία έρευνα για την αντιθρομβωτική δράση και αρχίσαμε ένα πρόγραμμα σε συνεργασία με τους κροκοπαραγωγούς Κοζάνης, όπου θα πιούνε συγκεκριμένη ποσότητα εκχυλίσματος κρόκου εθελοντές και στη συνέχεια με μια εξέταση ενός μεταβολίτη στα ούρα θα ερευνάται αν το εκχύλισμα κρόκου θα λειτουργεί αντιθρομβωτικά και in vivo.